Gwary Lubelszczyzny
Co ukształtowało gwary Lubelszczyzny? I dlaczego Lubelszczyzna Zachodnia znacząco różni się językowo od Lubelszczyzny Wschodniej? Na te pytania odpowie 19 listopada w Miejskiej Bibliotece Publicznej – Hrubieszowskim Centrum Dziedzictwa językoznaczyni Ilona Gumowska-Grochot.
Wcześniej, 13 listopada, językiem i gwarami Lubelszczyzny oraz historią Hrubieszowa zainspirujemy się podczas warsztatów kreatywnego pisania i spaceru.
Myślę własnymi ścieżkami
- 11:00 – warsztaty pisania
- 13:00 – spacer po Hrubieszowie
- wstęp wolny, bez zapisów
- o udziale decyduje kolejność zgłoszeń przed rozpoczęciem
- udział można wziąć w obu wydarzeniach albo tylko wybranym przez siebie
11:00 – Miastopisanie
Miastopisanie, czyli warsztaty kreatywnego pisania z Loesje inspirowane Hrubieszowem i gwarami Lubelszczyzny.
Warsztaty zaczniemy od rozgrzewek pisarskich, w których pobawimy się luźnymi skojarzeniami i wyjdziemy poza schematy językowe. Napiszemy też teksty, w których zainspirujemy się ważnymi dla nas miejscami w Hrubieszowie oraz słowami z gwar Lubelszczyzny Wschodniej i języków obecnych w Hrubieszowie na przestrzeni wieków. Stworzone na warsztatach krótkie teksty zabierzemy później na spacer po Hrubieszowie.
Miejsce:
Miejska Biblioteka Publiczna – Hrubieszowskie Centrum Dziedzictwa
ul. 3 Maja 10, sala na 1. piętrze
13:00 – spacer
Odwiedzimy miejsca ważne dla Hrubieszowa oraz gwar i języków, jakie przez stulecia kształtowały miasto i region Lubelszczyzny Wschodniej. W trakcie spaceru zastanowimy się też, czym różni się gwara od języka oraz ile z dawnej mowy zostało w naszej codziennych rozmowach. Na miasto spojrzymy również z perspektywy ważnych twórców literatury polskiej związanych z Hrubieszowem.
Oprowadzają: przewodnicy i przewodniczki społeczne – aktywni seniorzy i seniorki z Hrubieszowskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku, uczestniczące w programie ASY.
Miejsce zbiórki:
pod głównym wejściem do Miejskiej Biblioteki Publicznej – Hrubieszowskiego Centrum Dziedzictwa, ul. 3 Maja 10
O gwarach Lubelszczyzny
opowiada dr Ilona Gumowska-Grochot
- 19.11.2026, godz. 13:00
- miejsce: Miejska Biblioteka Publiczna – Hrubieszowskie Centrum Dziedzictwa, ul. 3 Maja 10, sala na 1. piętrze
- wstęp wolny, bez zapisów
Gwary są świadectwem historii i kultury regionu, a dla jego mieszkańców stanowią istotny element tożsamości. Są częścią dziedzictwa językowo-kulturowego, które warto nie tylko poznawać, ale i pielęgnować.
Lubelszczyzna, region położony peryferyjnie, pod względem gwarowym jest obszarem niejednorodnym i złożonym. Dlatego podczas spotkania, zmierzającego do krótkiej charakterystyki gwar Lubelszczyzny, przyjrzymy się im na szerszym tle gwar polskich. Poznamy cechy fonetyczne reprezentatywne dla regionu i porozmawiamy o zjawisku interferencji, czyli współoddziaływania i współistnienia słownictwa rodzimego i obcego.
Spotkanie będzie także okazją do zaprezentowania możliwości poznawania mowy regionu dzięki „Słownikowi gwar Lubelszczyzny” autorstwa Profesor Haliny Pelcowej, wybitnej znawczyni gwar: umcs.pl/pl/sgl.htm
Językoznawczyni, adiunkt Katedry Tekstologii i Gramatyki Języka Polskiego Instytutu Językoznawstwa i Literaturoznawstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Wydarzenia dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.
